शिवकालीन वजने(मापे)

Spread the word
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

शिवकालीन वजने(मापे)
अठवे- शेराचा 1/8
अडशेरि- अडीच शेर
अदपाव- अर्धा पावशेर
अदमण- अर्धा मण
अदशेर- अर्धा शेर
अधोली- अर्धी पायली
अंजली- ओजळभर पानी
आटके- अर्धा शेर
आढक- चार शेर, पायली
कर्ष- सोळा माषांचे एक परीमाण
कार्त- पाव रत्तल
किळवे- अर्धा छटाक, अर्धे निवळे
कुडव- आठ शेर
कुंभ- वीस खंडी
कोथळी- मुंबईत 6 मणांची गोनी
कोड- खंडी, वीस मण
कोळवे- शेराचा अष्ठमांश
खारी- 16 द्रोण, एक खंडी
गरांव- अर्ध गूंज माप
गिधवे- धान्य मोजन्याचे एक माप
गुंज- एक वजन परिमाण
चंपा- दोन शेर धान्याचे माप
चवाटके- छटाक
चवाळामण- एक प्रकारचा मण
चाटंक- पांच तोळे वजनाचे परिमाण
चाळीसा- चाळीस शेरांचे माप
चिटके- अर्ध्या कोळव्याचे माप
चिपटे- पावशेराचे माप
चिमटी- हाताचा अंगठा व तर्जनी याच्या पकडित मावनारा पदार्थ
चिळवे- कोळव्याचा निम्मा भाग
चोथवा- एक पायली
चौटके- चार टाकांचे माप,छाटाक, चवटके
चौशेरी- चार शेरांचे माप
छटाकी- छटाक
छतिसी- छत्तीस परिमानाचे वजन
टवणा- पांच शेरांचे माप
टांक- एक तोळा
टिपरी- मापी पावशेर
टोमणे- पांच शेरांचे तेल मोजन्याचे माप
टवका- दोन्ही हातात मावेल एवढे परिमाण, कवटा
डवक- वस्तुवर पाचही बोटे पसरुन मारून घेतलेले परिमाण
डोळा- 16 शेरांचे माप
धडा- दहा शेरी वजन केलेल्या मापाचे परिमाण
धरण- सुमारे 24 गूंजाइतके वजन
नकटे- अर्ध्या पावशेराचे माप,निपटे,नवटाक,10 तोळ्यांचे वजन
नग- कापसाचे वजन करण्याचे एक परिमाण
नाकटी- दीड पावशेराचे माप
नाळके- एक माप
निउटके- शेराचा बत्तीसावा हिस्सा
तोळा- 96 भार गुंजांचा तोळा
पक्का शेर- 80 तोळ्यांचा शेर
पड- मापी 2 शेर, पाउन शेर
पल- 40 मासे वजन, 380 गुंजांचे वजन
पल्ला- 30 पायली किंवा 120 शेर, 120 शेरांचे अडीच मणाचे पक्के वजन
पान- पावशेर
पाभ- एक प्रकारचे माप
पायली- चार शेरांचे माप
पायली- 48 शेरांची खानदेशि एक पायली
पिक्कल- 5320 सुरती रूपये भार वजन
पिटके- अदपाव
फरा/फरी- धान्य मोजन्याचे साधन
बेताळामण- 1568 सुरती रुपयांचे एक माप
भरा- धान्याचे एक माप
भरो- चार खंडीचे कुडाळ प्रांतातिल एक माप
भार- आठ हजार तोळे वजन
मणखाण- सुमारे एक मण
मणका- एक मणाचे माप
मापटे- अर्धा शेर
मापारी- धान्य ई. मोजन्याचे फरां नावाचे एक माप
माष- पांच, आठ किंवा दहा रत्तीच वजन
मासा- आठ गुंजांचे वजन
मुटला- सहा शेराची गुळाची ठेप
मूठ- मुठभर धान्य
रत्तल/रतल- सुमारे 15 औसांचे म्हणजे 36 सुरती रूपयांइतके वजन
रोवळा- एक माप
लिक्षा- मोहरीच्या दाण्याच्या एक षोडशांश वजनाइतके परिमाण
वाल- तिन गूंजाभर वजन
वैताद- एक तृतयांश तोळा
शणपो- भात मोजन्याची मोठी ओंजळ
शिरिद- पावशेर
शीग- धान्याचे माप भरले असता मापाच्या वर येणारी निमुळती रास
शिगवर- अगदी शीग लोटून सपाट केलेले माप
शेर- पदार्थ तोलावयाचे किंवा मापावयाचे एक प्रमाण
साक- एक हाताची ओंजळ
सामाशी- सहा मासे वजनाचे

साभार-आंतरजाल
सोट- सुमारे 20 पायली धान्य भरून तोंड शिवलेले पोते.